توبه نكرده باهم مساويند يابينشان فرق مىباشد ؟ بايد بگوئيم ظاهر اخبار و فتاواى علماء اينست كه بين آن‌ها فرق مىباشد زيرا كسى كه گناهى را مرتكب شد و بعدا توبه نمود حقّ اللّ به واسطه توبه از عده‌اش ساقط گرديده و بنابر مرام كسانى كه در كلام معتقد شده‌اند كه پذيرفتن توبه واجب و ثابت است . ديگر در ذمّه‌اش حقّ اللّه وجود نداشته و حدّى در عهده‌اش نمىباشد لاجرم در حقّش صادقست بگوئيم وى از كسانى است كه ذمّه‌اش به مثل حدّ يا مطلق حد مشغول نيست . ولى از روايت دوّم اينطور ظاهر مىشود كه بين تائب و غير نائب فزونى نمىباشد چه آنكه در آخر حديث راوى مىگويد : مردم جملگى پراكنده شدند مگر حضرت امير المؤمنين و حسنين عليهم السلام . و بسيار بعيد به نظر مىرسد كه هيچيك از اصحاب از گناهانى كه مرتكب شده بودند توبه نكرده باشند پس معلوم مىشود با اين‌كه تائب بودند حقّ اجراء و اقامه حدّ را نداشته‌اند بدين ترتيب از آن مىتوان استظهار كرد كه بين تائب و غير تائب فرقى نيست ولى نكته‌اى اين استظهار را مخدوش قرار مىدهد اينست كه خبر مزبور از حيث سند ضعيف مىباشد . قوله : ما حصلت التوبة منها : ضمير در [ منها ] به ماء موصوله در [ ما حصلت ] راجع بوده و چون مقصود از موصول عقوبت مىباشد ضمير راجع به آن را بملاحظه مطابقت با معنا مؤنث آورده‌اند . قوله : و غيره : يعنى و غير ما حصلت .